Bu kitabı 2004 yılında yazmıştım. Ankara’da, dostum Sami Uzunman, sahibi olduğu Sim Matbaası’nda basmıştı. Çok olumlu eleştiriler aldı ama ikinci basımı yapılamadı. Şimdi, -2026 yılında- şöyle bir üzerinden geçerek, bazı eklemeler yaparak yenilemeye giriştim. Ancak aynı isim altında yayımlanmış çok sayıda kitap var. O nedenle bu kez adını Adam Olmak…

Çocukluğumdan başlayarak, ardından ortaokul ve lisedeki öğrenciliğimboyunca “delikanlılık” deyiminin hakkını verircesine haşarıydım. Hani ele avuca sığmayan çocuklara “yaramaz” derler ya, işte onlardan biriydim. Çok da şakacıydım. Olur olmaz, beklenmedik şeytanlıklar yapardım. Üstelik söz dinlemez, kafamın dikine giderdim.

Yıl 1969… Bir yıl önce bir rastlantı sonucu tanışmış ve kısa bir süre sonra nişanlanmış olduğum Figen ile evlendik. Oysa ben henüz üniversite öğrencisiydim. Olsun! Ankara’da bir ev tutarak yerleştik. Bu birliktelik bana bir hız kazandırdı. OrtaDoğu Teknik Üniversitesi’nden inşaat mühendisi olarak mezun olabildim.

İnsan yaşamı boyunca birtakım arkadaşlar, dostlar edinir. Her biriyle ilişkileri farklıdır. Kimileriyle oyun oynar, kimileriyle geziye çıkar, kimileriyle söyleşide bulunmaktan, belki kadeh tokuşturmaktan zevk alır. Onlardan çok şey öğrenir; onlara bir şeyler öğrettiği de olur.

Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü’ndeki görüşmemizden birkaç gün sonra Rahmi beni evden telefonla aradı. Hoşbeşten sonra buluşmayı önerdi. Ertesi gün akşamüstü ben işten çıktıktan sonra tenha bir kahvede buluştuk. Şundan bundan birçok şeyden konuşarak söyleştik.

Rahmi ile tanıştıktan sonraki ilk buluşmalarımızda, düşünce özgürlüğünden, özgür düşünceden sık sık söz ettiği dikkatimi çekmişti. Bunun nedenini sorduğumda, bu konuda uzun boylu tartışabileceğimizi, ancak önce yazılı kaynaklardan yararlanarak temel bilgileri edinir ve öznel görüşlerimi oluşturursam tartışmanın daha yararlı olacağını söyledi. Özellikle Aydınlanma Çağı’nın ünlü yazar ve düşünürlerinden Voltaire ile…

Aradan hayli zaman geçti. Rahmi’den ses seda çıkmamıştı. Dayanamayıp aradım. «Hani beni arayacaktın?.. Hani lokalde toplanıp “gerçek” konusunu görüşecektik?» diye sitem ettim. «Evet ama ben sana diğer dostlarımızla birlikte görüşmenin uygun olacağını söylemiştim. Hepsini bir araya getiremedim. Herkese elverişli bir gün bulunca toplanacağız.» dedi. «Peki, o zaman ikimiz buluşup şu…

Abdürrahim ile ilk kez buluşmak üzere telefonla konuşurken, henüz onu yeterince tanımış olmadığım için bir endişemi dile getirme gereğini duydum. «Sakın seni benimle belli bir konu üzerinde görüşme yapmak üzere zorlamış olmayayım.» dedim. Bunun üzerine Abdürrahim «Sözünü bile etme. Rahmi bize ne dedi? “Her ikiniz de birbirinizi beni bildiğiniz gibi…

Lokale gidip geliyor, Rahmi ve Abdürrahim ile ara sıra orada da birbirimizi görüyorduk ama bir gün Rahmi ile özellikle buluşmak istedim. Kafamı kurcalayan bir sorun vardı. Ona danışıp görüşünü almak istiyordum. Beni kırmadı. Çamlıca tepesine çay içmeye gittik. (O günlerde Çamlıca şimdilerde olduğundan çok farklıydı.) Kış günü, ortalıkta pek kimse…

Eşimden izin alarak çok geç kalmamak koşuluyla ertesi akşam Rahmi’ye gittiğimde, bir de baktım ki, Abdürrahim de orada. Sevindim. Rahmi içkilerimizi hazırlarken Abdürrahim ile şundan bundan söz ettik. Bu arada Rahmi’nin Çamlıca’da konuştuklarımızı Abdürrahim’e de en azından özetle aktarmış olduğunu anladım. Bireyselliği Aşmak Rahmi akşamın tartışmasını şöyle açtı: «Çoğu insanın…

Rahmi’nin evinde yine buluştuğumuzda, konuyu Abdürrahim gündeme getirmiş olduğu için önce o başladı söze. Şöyle dedi: «Önceki akşam hep bireyin istem ve beklentilerinden söz ettik. Oysa bence istemler ve beklentiler sadece bireyden, kişiden kaynaklanmaz. Aynı toplumda yaşayanların birbirinden ayrı ve bağımsız gibi görünen istem ve beklentileri kaynaşır, örtüşür. Toplumsal bir…

Hayli zaman sonra bir gün Rahmi aradı. Üç yeni genç inşaat mühendisinden söz etti. Lisans bölümünü bitirmişler; master yapacaklarmış; onun proje müdürü olduğu şantiyede çalışmaya başlamışlar. Hangi üniversiteden olduklarını söylemedi. Sonradan Vatan Mühendislik Yüksek Okulu’ndan mezun olduklarını öğrendim. (O yıllarda İstanbul’da birçok özel yüksek okul açılmıştı.) Gençlerle beni tanıştırmak istiyormuş.…

Gerçeklerin araştırılmasında diyalektik yöntemin “zorunlu” oluşunu bir türlü benimseyemiyor, içime sindiremiyordum; bu konu aklımı kurcalıyordu. Kendi kendime, “Neden zorunlu olsun ki?.. Eğer zorunlu sayılırsa o da bir dogmaya dönüşür. Özgürlük kalmaz. Dolayısıyla savunulabilse de zorunlu olamaz, olmamalıdır.” diye düşünmekten kendimi alamıyordum. Kahvelerimizi söyler söylemez Abdürrahim’e bunu sordum. «Önce iki şeyi…

Belirlemiş olduğumuz Cumartesi akşamı söyleşimizi sürdürmek üzere lokalde buluştuk. Ben yine ilk giden oldum; ardımdan önce Rahmi yalnız başına geldi. Sanki Abdürrahim’in olmadığını güvenceye bağlamak için genç dostlarımızdan önce gelmiş gibiydi. Sorduğumda, «Ne münasebet! Sen gelmeyeceğini söyledin ya! Yolu öğrendiler. Kendi başlarına gelmek istediler. Hem benim için de daha iyi……

Rahmi’nin uzay ile bağlantılı anlatılarından bir süre sonra dernek lokalinde çok değerli bir bilim adamıyla tanıştım. Dr. Tekin Özbek “evren” konusu üzerinde önemli çalışmalar yapmakta olan bir fizikçiydi. Bir konferans vermesi ricasıyla davet edilmişti. Bizim açımızdan kolay anlaşılır olabilmesi için evreni ikiye ayırıyor, birine “makrokozmos” diğerine “mikrokozmos” diyordu. Araştırmasının hedefi,…

Dünyamızın dışındaki sonsuz evreni “makrokozmos” olarak niteleyen Dr. Tekin Özbek, ne kadar küçüğe kadar uzandığını bilemediğimiz için yine “sonsuz” olabileceğini söylediği küçük evrene “mikrokozmos” demişti. Bu konu üzerinde yapmış olduğu sınırlı çalışmalardan yararlandım ama yetmedi; yalnız başıma kaldım. Bazısı doğrudan ve gerçekten de bilimsel, bazısı bilimsel olma savındaki konuları inceleyen…

Genel olarak evren ya da kozmos çok ilgimi çekmişti. Ancak bu konu evrenin sadece gözle görülen, düzenli ve ahenkli olgularını kapsıyordu. Dünya bir temel ölçü olarak alınınca, ötede sonlu olup olmadığı bilinmeyen ama sonsuza kadar uzandığı kabul edilen “makrokozmos”, diğer yanda “mikrokozmos” denilen, atom boyutunda ve daha küçük nesnel olgular…

Astrolojiyi incelemek ilginç olmuştu. Bunun çağımızda sağlanan bilimsel bulgular ile giderek daha çok bağdaştığını görmek, gelecekte açıklamasının çok daha iyi yapılabileceği umudunu veriyordu. Artık evrenin “her şeyin her şeye bağlı ve her olgunun bir diğerini etkilediği bir bütün” olduğunu daha iyi kavrıyordum. Böyle olunca, canlıların “yalnızca etkilenen ve etkileme güçleri…

Makrokozmosu, mikrokozmosu ve ikisi arasındaki ilişkileri inceleyerek çok şey öğrenmiştim. Daha doğrusu, birçok yeni bilgi edinmiş olduğum için sanki bana çok şey öğrenmişim gibi geliyordu. Öğrendiğim en önemli şey ise şuydu: “İnsan ne kadar çok bilgi edinirse, bilgi noksanlığının o kadar çok farkına varır; edindiği bilgi oranında ne kadar bilmediğini…

Abdürrahim’in benden çok daha bilgili olduğundan hiç kuşku yoktu. Ondan öğrendiğim ve öğrenebileceğim çok şey vardı. Rahmi için, “Ne iyi etti de beni Abdürrahim ile tanıştırdı.” diye düşünüyordum. Buna karşın, Rahmi’nin çok daha bilgili ve deneyimli olduğu da belliydi. Üstelik daha önce dediğim gibi, o benim güzümde bilge bir kişiydi.…

İçreklik (ezoterizm), bir bakıma bir öğretim sistemidir. Bilgiyi aktarmakta kullanılan yöntemlerden biridir. Bu sistemin işlevi, sadece daha önce başkalarınca bilinen bazı gerçeklerin bunlara bilmeyenlere öğretilmesiyle kalmaz. Bu bağlamda bireyler arasında iletişim sağlama olgusu da yer alır. Böylece içrek bir sistemin işlevinin bilgiyi genişletmek, derinleştirmek, yenileştirmek, geliştirmek, olgunlaştırmak çabası olduğu da…

Okuduğum birçok kaynak kitapta çeşitli araştırmacı, bilim adamı ve düşünür arasında, “inançlar” ve “dinler” konusuyla bağlantılı olmak üzere özellikle ünlü Fransız sosyolog Emile Durkheim’ın anlattıkları dikkatimi çekti. Ona göre din, kutsal kavramlarla ilgili inanç ve tapınma yöntemlerinden oluşan ortak bir sistemdir. Bunlara inananlar tek ve aynı tinsel (manevî) toplulukta birleşir.…

Tarih boyunca, birçok kişi ve birçok kurum kendine göre birer insanlık ülküsü, bir ideal toplum tasarlayıp buna erişmeyi ummuştur. Böyle bir ülkü, çoğu kez gerçekleştirilebilmesi pek güç hatta olanaksız bir nitelik taşımıştır. Sadece “iyi niyet ve temiz düşüncelerden kaynaklanan bir dilek” olmakla bırakılmayıp bir yüce amaç olarak da öngörülmüşse, bunun…

Şu “insanlık ülküsü” iyiden iyiye kafama takıldı. “Dünyada böyle bir ülküyü benimsemiş, bunun özlemini çeken çok insan vardır ama acaba bunun gerçekleşebilmesi için çalışan bir kurum öyle varsayımsal olarak değil, sahiden de var mıdır?” diye düşündüm. Buna yanıt veremedim. Kesin olarak “Yoktur!” da diyemedim. Çok sevdiğim ama yıllardan beri göremediğim,…

Dün dündü; bugün bugündür; yarın da yarın olacak! Bugünü atlayarak dünden yarına gidişi nasıl tasarlayacağımı bilemiyorum ama bir de dünün öncesi var. Onunla başlayalım. 13. yüzyıl sonlarında Batı dünyasının insanı henüz kapalı bir düzen içinde, salt inançları ile yetinerek yaşıyordu. Böyle yaşaması gerektiğine, en olumlu tek yaşam tarzının bu olduğuna…

Batı dünyasındaki düşünürlerden söz edildiğinde, genellikle iki tarihsel dönem üzerinde durulur; Biri Ortaçağ öncesi, diğeri sonrası… Ortaçağ öncesinde özellikle Antik Batı Anadolu ve Yunan uygarlıklarının düşünürleri ağırlık taşır. Aslında bu düşünürler, toplumlarında kendilerini “aydın” yapan ışığı Doğu dünyasının düşünürlerinden almıştır. Etimolojik olarak Anadolu sözcüğü, Yunancada “Anatole” biçiminde dile getirilen ve…

Bu kitabın sonuna geldik… Acaba en başta yazdığım bir bölümü anımsıyor musunuz?.. Hani liseyi bitirdiğim yıl, öğrenciyken hiç de iyi geçinememiş olduğum bir öğretmenim ile son görüşmemizde elini öpmeye karşı çıkmış, üstelik ona terbiyesizce bir yanıt vermiştim. Hani o da bunun üzerine bana, «Sen belki bir gün bir yerde mevki…